GPT بىلەن MBR رايونغا ئايرىش فورماتىنىڭ ئاساسلىق پەرقى: سىغىم قوللاش، رايون سانى، سانلىق مەلۇمات بىخەتەرلىكى، قوزغىلىش ئۇسۇلى ۋە ماسلىشىشچانلىقى قاتارلىق جەھەتلەردە ئىپادىلىنىدۇ. GPT نى تاللاشتىكى سەۋەب شۇكى، ئۇ چوڭ سىغىملىق قاتتىق دىسكىلارنى قوللايدۇ، كۆپ رايونغا ئايرىشقا قولايلىق، سانلىق مەلۇمات بىخەتەرلىكى يۇقىرى، شۇنداقلا زامانىۋى مەشغۇلات سىستېمىلىرى ۋە قاتتىق دېتاللارغا تېخىمۇ ماس كېلىدۇ.
GPT بىلەن MBR نىڭ ئاساسلىق پەرقى
1. سىغىم قوللاش جەھەتتە:
- MBR: ئەڭ كۆپ بولغاندا 2TB (تېرابايت) سىغىملىق قاتتىق دىسكىنى قوللايدۇ. دىسكا سىغىمى 2TB دىن ئېشىپ كەتسە، MBR ئېشىپ قالغان بوشلۇقنى تونۇيالمايدۇ ۋە ئىشلىتەلمەيدۇ، بۇ بايلىقنىڭ ئىسراپ بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- GPT: نەزەرىيە جەھەتتىن 18EB (1EB = 1024PB = 1,048,576TB) غىچە بولغان ئىنتايىن چوڭ سىغىملىق دىسكىلارنى قوللايدۇ. ئۇچۇر ساقلاش ئېھتىياجىنىڭ ئېشىشىغا ئەگىشىپ، GPT چوڭ سىغىملىق دىسكىلارنىڭ ئەڭ ياخشى تاللىشىغا ئايلاندى.
2. رايون (Partition) سانى جەھەتتە:
- MBR: ئەڭ كۆپ بولغاندا پەقەت 4 ئاساسىي رايون (Primary Partition) نىلا قوللايدۇ. ئەگەر تېخىمۇ كۆپ رايونغا ئايرىشقا توغرا كەلسە، بىر ئاساسىي رايوننى «كېڭەيتىلگەن رايون» قىلىپ بېكىتىپ، ئۇنىڭ ئىچىدە لوگىكىلىق رايونلارنى قۇرۇشقا توغرا كېلىدۇ. بۇ قۇرۇلما مۇرەككەپ بولۇپ، باشقۇرۇشقا قولايسىز.
- GPT: چەكسىز ساندىكى رايونلارنى قوللايدۇ (Windows سىستېمىسىدا ئەڭ كۆپ بولغاندا 128 رايونغا ئايرىشقا رۇخسەت قىلىنىدۇ). بۇ ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ دىسكا بوشلۇقىنى تېخىمۇ جانلىق تەقسىملىشىگە ئىمكانىيەت يارىتىدۇ.
3. سانلىق مەلۇمات بىخەتەرلىكى جەھەتتە:
- MBR: رايون جەدۋىلى ئۇچۇرلىرىنىڭ ھەممىسى دىسكىنىڭ بىرىنچى سېكتورىغا مەركەزلەشكەن. ئەگەر بۇ جاي بۇزۇلۇپ كەتسە (مەسىلەن: ۋىرۇس ھۇجۇمى ياكى فىزىكىلىق بۇزۇلۇش)، پۈتۈن دىسكىنىڭ رايون ئۇچۇرلىرى يوقاپ كېتىدۇ ۋە ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئىنتايىن قىيىن بولىدۇ.
- GPT: رايون جەدۋىلىنى دىسكىنىڭ بېشى ۋە ئاخىرىغا بىر نۇسخىدىن ساقلايدۇ (ئارتۇقچە زاپاسلاش). ئەگەر بىر رايون جەدۋىلى بۇزۇلسا، يەنە بىر نۇسخىسى ئارقىلىق سانلىق مەلۇماتلارنى ئەسلىگە كەلتۈرگىلى بولىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، GPT يەنە CRC (دەۋرىيلىك ئارتۇقچە تەكشۈرۈش) مېخانىزمىنى قوللىنىپ، رايون جەدۋىلىنىڭ خاتالىقىنى تەكشۈرىدۇ، بۇ بىخەتەرلىكنى تېخىمۇ ئاشۇرىدۇ.
4. قوزغىلىش (Boot) ئۇسۇلى:
- MBR: ئادەتتە ئەنئەنىۋى BIOS قوزغىلىش ئۇسۇلى بىلەن ماسلىشىدۇ، قوزغىلىش سۈرئىتى نىسبەتەن ئاستا.
- GPT: UEFI (بىرلەشمە كېڭەيتىلگەن قاتتىق دېتال كۆرۈنمە يۈزى) بىلەن ماسلىشىپ ئىشلەيدۇ. UEFI نىڭ BIOS غا قارىغاندا سۈرئىتى تېز، بىخەتەرلىكى يۇقىرى ۋە كېڭەيتىشچانلىقى ياخشى.
5. ماسلىشىشچانلىقى:
- MBR: ماسلىشىشچانلىقى ئىنتايىن ياخشى، Windows XP، Windows 7 قاتارلىق كونا سىستېمىلار ۋە كونا تىپتىكى BIOS ئاساسىي تاختىلىرىنىڭ ھەممىسىدە نورمال ئىشلەيدۇ.
- GPT: زامانىۋى سىستېمىلار (Windows 8 ۋە ئۇنىڭدىن يۇقىرى، macOS، Linux) نىڭ ھەممىسىدە قوللىنىلىدۇ. ئەمما Windows XP غا ئوخشاش كونا سىستېمىلار GPT دىسكىدىن سىستېما قوزغىتىشنى قوللىمايدۇ. شۇنداقلا، GPT نى ئىشلىتىش ئۈچۈن ئاساسىي تاختا چوقۇم UEFI ھالىتىنى قوللىشى كېرەك.
نېمە ئۈچۈن GPT رايون فورماتىنى تاللايمىز؟
- چوڭ سىغىملىق دىسكىلارنى قوللاش: ھازىرقى قاتتىق دىسكىلارنىڭ سىغىمى بارغانسېرى چوڭىيىۋاتقان بولغاچقا، GPT بۇ چوڭ سىغىملىق بوشلۇقلاردىن تولۇق پايدىلىنالايدۇ.
2.كۆپ رايون باشقۇرۇش: GPT نىڭ كۆپ رايونغا ئايرىش ئالاھىدىلىكى ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ دىسكا بوشلۇقىنى تېخىمۇ ئەركىن ۋە تەرتىپلىك باشقۇرۇشىغا ياردەم بېرىدۇ. - يۇقىرى بىخەتەرلىك: زاپاسلانغان رايون جەدۋىلى ۋە CRC تەكشۈرۈش مېخانىزمى ئارقىلىق، رايون ئۇچۇرلىرى يوقاپ كېتىش خەۋپىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىتىدۇ.
- تېز قوزغىلىش سۈرئىتى: UEFI بىلەن بىرلىشىپ، كومپيۇتېرنىڭ قوزغىلىش سۈرئىتىنى تېزلىتىدۇ ۋە سىستېمىنىڭ مۇقىملىقىنى ئاشۇرىدۇ.
- كەلگۈسىگە يۈزلىنىش: تېخنىكىنىڭ تەرەققىياتىغا ئەگىشىپ، يېڭى ئۈسكۈنە ۋە مەشغۇلات سىستېمىلىرىنىڭ ھەممىسى GPT نى ئۆلچەم قىلماقتا. GPT نى تاللاش كەلگۈسىدىكى تېخنىكا تەرەققىياتىغا ماسلىشىشتىكى ئەڭ ياخشى يول.
بايانات: بۇ بېكەتتە سېتىلىدىغان تەرتىپ نومۇرى (Serial Number) Windows سىستېمىسى ياكى باشقا تۈردىكى يۇمشاق دېتاللارنىڭ قانۇنلۇق ئىجازەت نومۇرى ئەمەس، سېتىۋېلىش ھەققى پەقەت بىزنىڭ سىستېما بوغچىلاش (Packaging) خىزمىتىمىزنىڭ جاپالىق ھەققىدۇر. تەرتىپ نومۇرىنىڭ كۈچكە ئىگە مۇددىتى بىر يىل (365 كۈن).
تور بەتتىكى مەزمۇنلار پەقەت ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ پايدىلىنىپ ئۆگىنىشى ئۈچۈندۇر، سودا مەقسىتىدە بىۋاسىتە ئىشلىتىش قاتتىق چەكلىنىدۇ. دۆلەتنىڭ يۇمشاق دېتالغا ئالاقىدار باشقۇرۇش بەلگىلىمىلىرىگە ئاساسەن، ئەگەر ئىشلەتكۈچى تەمىنلەنگەن يۇمشاق دېتاللارنى سودا پائالىيەتلىرىگە ئىشلەتسە، 24 سائەت ئىچىدە مۇناسىۋەتلىك مەزمۇنلارنى ئۆزى ئۆچۈرۈۋېتىشى كېرەك. بەلگىلىمىگە خىلاپ ھالدا سودا مەقسىتىدە ئىشلىتىشتىن كېلىپ چىققان نەشر ھوقۇقى تالاش-تارتىشلىرىغا ئىشلەتكۈچى ئۆزى تولۇق مەسئۇل بولىدۇ. ئەگەر بۇ بېكەتتىكى مەزمۇنلار ئەسلىي ئاپتورنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق-مەنپەئەتىگە دەخلى-تەرۇز قىلغان بولسا، بىز بىلەن ئالاقىلىشىپ بىر تەرەپ قىلسىڭىز بولىدۇ.
ئوخشىمىغان ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ ئېھتىياجىنى قاندۇرۇش ئۈچۈن، بۇ بېكەتتە سىناق نۇسخىسىدىكى بوغچىلانغان سىستېما ھەمدە شەخسىي نۇسخا، كەسپىي نۇسخا، كارخانا نۇسخىسىدىكى سېستىمىلارنى ئېلان قىلىندى، ھەر بىر نۇسخىنىڭ سېتىۋېلىش قائىدىسى تۆۋەندىكىچە:
1. سىناق نۇسخىسىدىكى بوغچىلانغان سىستېما: ئاساسلىقى بىر قېتىملا سىناپ ئىشلىتىشنى مەقسەت قىلىدۇ، بىر قېتىمدا 30 يۈەن تۆلەپ، بىر دانە ئۈنۈملۈك تەرتىپ نومۇرىغا ئېرىشكىلى بولىدۇ. بۇ تەرتىپ نومۇرى پەقەت بىر قېتىملىق قاچىلاشنىلا قوللايدۇ، قاچىلانغاندىن كېيىن كۈچتىن قالىدۇ، قايتا قاچىلاشتا يېڭىدىن سېتىۋېلىش كېرەك.
2. شەخسىي نۇسخىدىكى سىن تەھرىرلەش سىستېمىسى: ئوخشىمىغان سېستىمىلارغا ئېھتىياجى بار ئىشلەتكۈچىلەرگە ماس كېلىدۇ، بىر قېتىمدا 100 يۈەن تۆلەپ، بىر دانە ئۈنۈملۈك تەرتىپ نومۇرى سېتىۋالىدۇ، ئىشلەتكۈچى بۇ تەرتىپ نومۇرى بىلەن، بۇ بېكەت ئېلان قىلغان 30 يۈرۈش سىستېمىسىنى ئوخشاش بىر كومپيۇتېردا قايتا-قايتا قاچىلاپ ئىشلىتەلەيدۇ.
3. كەسپىي نۇسخىدىكى بوغچىلانغان سىستېما: ئەڭ كۆپ بولغاندا ئۈچ كومپىيۇتىرى بار ئىشلەتكۈچىلەرگە قارىتىلغان بۇلۇپ، بىر قېتىمدا 150 يۈەن تۆلەپ، 3 دانە ئۈنۈملۈك تەرتىپ نومۇرى سېتىۋالىدۇ. ئىشلەتكۈچى بۇ 3 دانە تەرتىپ نومۇرىنى 3 دانە كومپيۇتېردا ئىشلىتىپ، بۇ بېكەتتىكى بارلىق سىستېمىلارنى خالىغانچە قايتا-قايتا قاچىلىيالايدۇ.
4. كارخانا نۇسخىسىدىكى بوغچىلانغان سىستېما:: مەخسۇس كارخانا دەرىجىلىك ئىشلەتكۈچىلەر ئۈچۈن لايىھەلەنگەن، بىر قېتىمدا200 يۈەن تۆلەپ، 5 دانە ئۈنۈملۈك تەرتىپ نومۇرىغا ئېرىشكىلى بولىدۇ. كارخانا ئىشلەتكۈچىلىرى بۇ 5 دانە تەرتىپ نومۇرى ئارقىلىق، 5 دانە كومپيۇتېردا بۇ بېكەتتىكى بارلىق سىستېمىلارنى قايتا-قايتا قاچىلاپ ئىشلىتەلەيدۇ.